Tekne tescil ve bağlama kütüğü rehberi: kayıt işlemleri, gerekli belgeler ve süreç

Tekne tescili neden gereklidir?

Türkiye’de denize çıkacak her teknenin yasal olarak kayıtlı olması zorunludur. Kayıt, teknenin sahipliğini belgeler, yasal statüsünü belirler ve denizde güvenlik denetimi ile vergilendirme için referans oluşturur. Kayıtsız tekne ile denize çıkmak, idari para cezası ve tekneye el koyma dahil yaptırımlara tabidir.

Bağlama kütüğü

Bağlama kütüğü, on beş metreden kısa veya on beş metreye eşit boydaki gezi ve spor amaçlı teknelerin kaydedildiği sicildir. Liman başkanlıkları tarafından tutulur. Türkiye’de özel kullanım teknelerinin büyük çoğunluğu bağlama kütüğüne kayıtlıdır.

Kayıt için gerekli belgeler: tekne sahibinin kimlik fotokopisi veya şirket için ticaret sicil kaydı, tekne faturası veya satış sözleşmesi (noter onaylı), tekne ölçü belgesi (gros ve net tonilato bilgileri), tekne sigortası poliçesi, bağlama kütüğü harç makbuzu ve başvuru dilekçesi.

Bağlama kütüğü kaydı beş yıl geçerlidir ve süre sonunda yenilenmesi gerekir. Yenilemede teknenin mevcut durumunu gösteren bilgiler güncellenir ve yenileme harcı ödenir.

Bağlama kütüğü ruhsatnamesi, tekne üzerinde bulundurulması zorunlu belgedir. Deniz polisi veya sahil güvenlik denetiminde ibraz edilmelidir.

Gemi siciline kayıt

On beş metreden uzun tekneler ve ticari amaçlı kullanılan tekneler gemi siciline kaydedilir. Gemi sicili, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde tutulur ve teknenin mülkiyet durumunu resmi olarak tescil eder.

Gemi siciline kayıt, tekneye Türk bayrağı çekme hakkı verir. Türk bayrağı çeken tekne, Türk karasularında seyir serbestisine sahip olur ve Türk hukuku kapsamında korunur.

Ticari tekne kaydı, ek belge ve denetim gerektirir: denize elverişlilik belgesi, sınıf sertifikası (gerektiğinde), mürettebat yetkinlik belgeleri ve ticari faaliyet izinleri.

Devir işlemleri

Tekne devri (el değiştirmesi), bağlama kütüğüne kayıtlı teknelerde noter satış sözleşmesi ile yapılır. Satıcı ve alıcı noter huzurunda satışı resmi olarak gerçekleştirir. Ardından alıcı, yeni kayıt için liman başkanlığına başvurur.

Devir öncesinde teknenin ruhsatname harcı borcu, sigorta durumu ve bağlama kütüğü kaydının geçerliliği kontrol edilmelidir. Borçlu tekne devri sorunlara yol açar; vergi dairesi borç yazısı gereklidir.

Gemi siciline kayıtlı teknelerde devir, tapuya benzer şekilde sicil müdürlüğünde yapılır. Rehin, ipotek ve haciz kayıtları sicilde görünür; alıcı bu kayıtları devir öncesinde kontrol etmelidir.

Yabancı bayraklı tekneler

Yabancı bayraklı tekne ile Türk karasularına giriş, transit log ile düzenlenir. Transit log, gümrük idaresinden alınır ve teknenin belirli süre Türk sularında kalmasına izin verir. Bu süre tekne sahibinin uyruğuna göre değişir.

Yabancı bayraklı tekneyi Türk bayrağına geçirmek (millileştirmek) için gümrük vergisi, ÖTV ve KDV ödenmesi gerekir. Toplam vergi yükü teknenin değerinin önemli bir kısmını oluşturabilir. Gümrük müşaviri desteği ile süreç yönetilmelidir.

Pratik tavsiyeler

Tüm tekne belgelerini suya dayanıklı dosyada tekne üzerinde bulundur. Fotokopi setini ayrıca evde sakla. Dijital kopyaları telefonunda veya bulut depolamada tut; belge kaybı veya hasarı durumunda yeniden çıkarma süreci uzun ve zahmetlidir.

Kayıt ve yenileme işlemlerini süresinde yap. Son güne bırakılan işlemler, liman başkanlığındaki yoğunluk nedeniyle sezon başlangıcına yetişmeyebilir. Sezon öncesi (Mart-Nisan) liman başkanlıkları yoğundur; Ocak-Şubat’ta işlem yapmak daha hızlıdır.