Tekne vergi ve harçları rehberi: ÖTV, KDV, ruhsatname harcı, bağlama kütüğü harcı ve gümrük

Tekne alımında ödenen vergiler

Türkiye’de sıfır tekne alımında KDV ve ÖTV uygulanır. KDV oranı yüzde yirmidir. ÖTV oranı tekne boyutuna ve motor gücüne göre değişir. Bu vergiler, tekne satış fiyatına eklenir ve toplam maliyeti önemli ölçüde artırır.

Ikinci el tekne alımında özel tüketim vergisi uygulanmaz. Ancak noter satış işleminde harç ödenir. KDV, satıcının mükellefiyetine bağlıdır; gerçek kişiden gerçek kişiye satışta KDV uygulanmaz, ancak şirketten gerçek kişiye satışta KDV fatura edilir.

Yurt dışından tekne ithalatında gümrük vergisi, ÖTV ve KDV uygulanır. Gümrük vergisi oranı tekne tipine ve menşe ülkeye göre değişir. AB ülkelerinden yapılan ithalatta gümrük oranları farklı olabilir. Toplam vergi yükü, tekne değerinin yüzde kırk beş ile altmış arasına ulaşabilir.

Geçici kabul (transit log)

Yabancı bayraklı teknenin Türkiye karasularında geçici olarak kalması için transit log belgesi alınır. Geçici kabul süresi, tekne sahibinin vatandaşlığına ve ikili anlaşmalara göre değişir; genellikle on sekiz ile yirmi dört ay arasındadır.

Geçici kabul süresi dolduğunda tekne ya ülkeden çıkarılmalı ya da millileştirilmelidir (ithalat vergileri ödenerek Türk bayrağına geçirilmeli). Süre aşımı ciddi cezai yaptırımlara yol açar; tekneye el konulması dahil.

Türk vatandaşları yabancı bayraklı tekne kullanamaz. Bu kural, ortak sahiplik ve şirket üzerinden dolaylı sahiplik durumlarında da geçerlidir. Vergi planlaması amacıyla yabancı bayrak kullanımı ciddi hukuki risk taşır.

Motorlu taşıtlar vergisi (MTV)

Bağlama kütüğüne kayıtlı tekneler MTV’ye tabidir. MTV tutarı, tekne boyutuna (metre cinsinden) ve motor gücüne (kW veya BG cinsinden) göre belirlenir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

MTV, yılda iki taksit halinde ödenir: birinci taksit Ocak, ikinci taksit Temmuz ayında. Vadesinde ödenmeyen MTV’ye gecikme zammı uygulanır. ruhsatname harcı borcu olan tekne satılamaz; devir işleminde vergi dairesinden borcu yoktur belgesi istenir.

Yelken teknelerinde (yalnız yelken donanımı ile hareket eden, motor bulunmayan) MTV uygulanmaz. Ancak pratikte hemen tüm yelken teknelerinin yardımcı motoru vardır ve MTV kapsamına girer.

Bağlama kütüğü harcı

Teknenin bağlama kütüğüne ilk kaydı ve sonraki beş yıllık yenilemelerinde harç ödenir. Harç tutarı tekne boyutuna göre artar. Bağlama kütüğü kaydı, teknenin yasal olarak denize çıkabilmesi ve sigorta yaptırılabilmesi için zorunludur.

Bağlama kütüğü kaydını liman başkanlıklarından yaparsın. Kayıt için teknenin faturası veya satış sözleşmesi, tekne sahibinin kimlik bilgileri, teknenin ölçü belgesi ve gerekli harç makbuzu istenir.

Marina ve liman harçları

Marina bağlama ücreti vergi değildir ancak tekne sahipliğinin en büyük düzenli giderlerinden biridir. Marina ücretleri, tekne boyutuna, marinanın konumuna ve hizmet düzeyine göre değişir. Yıllık sözleşme genellikle aylık ödemeye göre avantajlıdır.

Kara park ücreti, kışlama döneminde teknenin karada bekletilmesi için ödenir. Karaya çekme (haul out) ve denize indirme (launch) işlemleri için ayrıca ücret alınır.

Liman başkanlığına ödenen yıllık kullanım izin harcı, marina dışında bağlama yapan tekneler için geçerlidir. Belediye iskelesi veya doğal koyda bağlama yapılsa bile, bağlama kütüğü kaydı ve ilgili harçlar gereklidir.

Vergi planlaması ve dikkat edilecekler

Tekne alımından önce toplam vergi yükünü hesapla. Satış fiyatının üzerine gelen vergiler, toplam maliyeti ciddi oranda yükseltir. Ikinci el tekne alımında vergi avantajı önemlidir; ÖTV yalnız sıfır satışta uygulanır.

Yurt dışından tekne getirmeyi düşünüyorsan, gümrük müşaviri ile çalış. Vergi oranları, menşe ülke, tekne yaşı ve serbest bölge kullanımı gibi faktörlere göre değişir. Doğru planlama binlerce lira tasarruf sağlayabilir.

Şirket üzerine tekne alımında farklı vergi avantajları olabilir. KDV indirimi, amortisman ve gider yazma imkanları, ticari kullanım amacı ispat edilebildiğinde uygulanabilir. Ancak bu yapılanma, muhasebeci ve mali müşavir desteğiyle yapılmalıdır; yanlış beyan ciddi cezai sonuçlar doğurur.