Teknede fırtına hazırlığı: denizde ve limanda yapılması gerekenler

Fırtına neden ciddiye alınmalı?

Denizde fırtına, karada yaşanandan çok farklıdır. Rüzgar, dalgalar, akıntılar ve sınırlı sığınak seçenekleri bir araya geldiğinde küçük bir hata bile ciddi sonuçlara yol açabilir. Profesyonel denizciler bile fırtınaya saygı duyar ve hazırlıklı olmayı alışkanlık haline getirir. Amatör tekne sahipleri için fırtına hazırlığı, güvenli denizcilik pratiğinin temel taşıdır.

Hava durumu takibi

Seyir planı yapmadan önce en az üç farklı kaynaktan hava durumunu kontrol et. Meteoroloji Genel Müdürlüğü sahil tahminleri, Windy veya PredictWind gibi uygulamalar ve VHF telsizden yayınlanan deniz bültenleri temel kaynaklardır.

Rüzgar hızı, dalga yüksekliği ve yönü, basınç değişimi ve görüş mesafesi en kritik parametrelerdir. Barometrik basıncın hızlı düşmesi, yaklaşan bir fırtınanın habercisidir. Üç saatte üç milibar veya daha fazla düşüş ciddi bir uyarıdır.

Bulut oluşumlarını oku. Yükselen kümülonimbus bulutları, fırtına ve sağanak riski taşır. İnce ve hızlı hareket eden sirrus bulutları, yirmi dört ile kırk sekiz saat içinde cephe geçişini haber verebilir.

Yerel rüzgar kalıplarını öğren. Ege Denizi’nde yaz aylarında poyraz (meltem) öğleden sonra sertleşir ve akşama doğru yatışır. Güney rüzgarları (lodos) genellikle cephe geçişleriyle gelir ve daha tehlikelidir.

Denizde fırtına hazırlığı

Fırtına kaçınılmazsa, hazırlığa erken başla. Güverte üzerindeki tüm gevşek eşyaları bağla veya kabin içine al. Uçan bir baba, savrulan bir halat veya devasa bir tampon ciddi yaralanmalara neden olabilir.

Kamaraları kapat ve su geçirmez kapakları kontrol et. Menhole ve lumboz kapakları sıkıca kapatılmalıdır. Kokpit tüm suyu boşaltabilecek durumda olmalıdır; tahliye delikleri (scupper) açık ve temiz olmalıdır.

Mürettebata can yeleği giydir ve yaşam halatı (jackline) sistemi kur. Her kişi kokpitte veya güvertede hareket ederken yaşam halatına bağlı olmalıdır. Gece seyirde bu kural mutlaktır.

Seyir planını gözden geçir. En yakın sığınak limanlarını belirle, alternatif rotaları planla. GPS waypoint olarak kaydet. Kağıt harita ve pusula hazır olsun; elektronik cihazlar arızalanabilir.

Motor ve yakıt durumunu kontrol et. Yelkenli teknede bile motor, fırtınada manevra kabiliyeti sağlar. Yakıt deposu en az yarı dolu olmalıdır.

Sintine pompalarını test et. Manuel pompanın çalıştığından emin ol. Otomatik pompa şamandırası temiz ve serbest olmalıdır.

Fırtınada tekne kullanma

Dalga yönüne göre rotayı ayarla. Dalgaları tam pruva veya pruva omuzluğundan almak genellikle en güvenli yaklaşımdır. Tam kıçtan gelen dalga, teknenin dalgaya kapılma (broach) riskini artırır.

Hızı düşür. Aşırı hız, dalga tepelerine çarpma etkisini artırır ve tekne yapısına zarar verir. Yelkenli teknede yelken alanını azalt; rüzgar şiddetine göre rif al veya fırtına yelkeni (storm jib) kullan.

Dalgalar çok büyükse ve tekne kontrolü zorlaşıyorsa, sürüklenme çıpası (drogue) veya deniz çıpası (sea anchor) kullanmayı düşün. Deniz çıpası tekneyi rüzgara karşı tutar; sürüklenme çıpası kıçtan atılarak tekneyi yavaşlatır ve dalgalara karşı düz tutar.

Limanda fırtına hazırlığı

Bağlama halatlarını kontrol et ve gerekirse güçlendir. Çift halat kullan; farklı baba veya biting noktalarına bağla. Tek bağlama noktası koptuğunda yedek halat tekneyi tutar.

Usturmaçaları artır ve pozisyonlarını kontrol et. Fırtınada tekne normalden çok daha fazla hareket eder; usturmaça yetersizse gövde rıhtıma veya komşu tekneye çarpar. Büyük ve sert usturmaçalar tercih edilmelidir.

Tente ve biminiyi indir veya sıkıca bağla. Rüzgarda açık kalan tente, dev bir yelken gibi davranır ve montaj noktalarını koparabilir, hatta tekneyi sürükleyebilir.

Çıpa zincirini ve bağlama halatını kontrol et. Marina dışında demirli kalacaksan, ikinci çıpa at veya çıpa zinciri uzunluğunu artır. Zincir uzunluğu, su derinliğinin en az beş katı olmalıdır; fırtınada yedi kat önerilir.

Elektrik bağlantısını kontrol et. Kıyı elektriğine bağlı kablonun suya girmediğinden ve fişin sağlam olduğundan emin ol. Gerekirse kabloyu çıkar ve aküyle idare et.

Acil durum hazırlığı

Acil durum çantasını hazırla: el feneri, düdük, işaret fişeği, bıçak, ilk yardım malzemesi, su ve enerji barları. Terk etme durumunda can salına alınacak malzemeleri belirle.

Sahil Güvenlik ve marina ofisi iletişim bilgilerini kaydet. VHF kanal on altı acil çağrı kanalıdır; kullanımını bilmek zorunludur.

EPIRB veya PLB cihazı varsa, çalıştığından ve kayıtlı olduğundan emin ol. Bu cihazlar, terk etme durumunda konumunu uydu aracılığıyla kurtarma ekiplerine bildirir.