Tekne satışi nasıl yapılır: devir, noter, vergi ve bağlama kütüğü işlemleri

Tekne satışi, araba satışinda olduğundan çok daha fazla resmi prosedur gerektiren bir süreç. Fatura düzenleme, noter işlemleri, liman başkanlığına bildirim, bağlama kütüğü devri ve vergi yükümlülükleri bir arada yürütülmeli. Yanlış veya eksık bir adım hem alıcıyi hem satıcıyi hukuki sorunlarla karşı karşıya bırakabilir. Bu rehberde tekne satış sürecini baştan sona, tum belgeleriyle birlikte anlatıyoruz.

Satış öncesi hazırlık

Tekneni satışa çıkarmadan önce birkaç temel adımı tamamlaman lazim:

• Baglama kütüğü borç kontrolü: Yıllık harçlarin, vergilerin ve varsa liman borçlarinin ödenmiş olması gerekiyor. Borclu teknenin devri liman başkanlığı tarafından reddedilir.
• Ruhsatname kontrolü: Baglama kütüğü ruhsatnamesinin güncel ve hasarsiz olduğundan emin ol.
• Teknik durum tespiti: Potansiyel alıcı büyük ihtimalle sörvey yaptırmak isteyecek. Tekneni satışa hazırlarken bilinen arızalari, bakim geçmişini ve motor saatlerini dürüstçe belgelemen süreci hızlandırir.
• İlan hazirligi: Tekneni doğru fiyatla ve detayli bilgilerle ilan vermek alıcı bulma süresini kısaltır.

Satış süreci adım adım

1. Fiyat ve koşullarda anlaşma

Alıcı ile fiyat, ödeme sekli ve teslim koşullarında anlaştıktan sonra bu anlaşmayı yazili olarak kayıt altına alman önerilir. Kaparo aliyorsan bir on protokol (niyet mektubu) düzenleyerek koşulları belirle. Bu protokolde tekne bilgileri, satış bedeli, ödeme takvimi ve cayma koşulları yer alsin.

2. Fatura düzenleme

Satış bedeli üzerinden fatura kesilir. Gerçek kişiler arasi satışlarda noter satış senedi yeterlidir. Tuzel kişi (şirket) satışlarinda fatura düzenlenmesi zorünlü. Fatura üzerinde teknenin marka, model, seri numarası, motor bilgileri ve satış bedeli açıkça yazilmali.

3. Noter işlemleri

Gerçek kişiler arasi tekne satışinda noter satış senedi düzenlenir. Bu senet, mülkiyetin devrini resmi olarak belgeler. Notere giderken her iki tarafin kimlik belgesi, teknenin bağlama kütüğü ruhsatnamesi ve varsa tonilato belgesi gerekir.

4. Liman başkanlığında devir

Satış senedi veya fatura ile birlikte teknenin kayıtlı olduğu liman başkanlığına başvurulur. Baglama kütüğü devri için:

• Satıcı ve aliçinin birlikte başvurmasi tercih edilir.
• Noter satış senedi veya faturanin asli sunulur.
• Eski bağlama kütüğü ruhsatnamesi iade edilir.
• Alıcı adina yeni ruhsatname harcı ödenir.
• Alıcı adina yeni bağlama kütüğü ruhsatnamesi düzenlenir.

5. Transfer belgesi

Transfer belgesi, teknenin bir limandan digerine fiziksel olarak taşınmasi sirasinda gerekli olan belgedir. Tekneni satin alan kişi tekneyi farklı bir limana götürecekse liman başkanlığından transfer belgesi alir. Bu belge teknenin geçici seyir izni niteligindedir ve belirli bir süre ile sınırlidir.

Vergi yükümlülükleri

Vergi veya harç turu	Kim oder	Ne zaman
Baglama kütüğü devir harcı	Alıcı	Devir sirasinda
Noter masrafı	Genellikle alıcı (anlaşmaya bağlı)	Satış senedi düzenlenirken
KDV (tüzel kişi satışi)	Alıcı (faturaya yansir)	Fatura kesilirken
Gelir vergişi (kazanc varsa)	Satıcı	Yıllık beyanname ile
Motorlu tasitlar vergişi (MTV)	Yilbasi itibariyla kim malikse	Yıllık, iki taksit halinde

Gelir vergişi notu: Gerçek kişilerin tekne satışindan elde ettigi kazanc, alim tarihinden itibaren bes yıl içinde satilmasi halinde değer artis kazanci olarak vergilendirilebilir. Bes yıldan uzun süredir sahipsen bu yükümlülük ortadan kalkar. Net durumunu mali müşavirine danışmanızi öneririz.

Dikkat edilmesi gereken noktalar

• Haciz ve ipotek kontrolü: Tekne üzerinde haciz, ipotek veya tedbir karari olup olmadığini liman başkanlığından sorgulat. Bu tur kısıtlamalar satışi engeller.
• Motor değişikliği bildirimi: Satış öncesinde motor değişikliği yapıldıysa ve bu değişiklik ruhsatnameye işlenmediyse devir yapılamaz. Önce motor değişikliğini kayıt altına aldir.
• Sigorta devri: Mevcut sigorta poliçelerinin yeni sahibine devri veya iptali konusunu sigorta şirketinle görüş.
• Tekne tesliminde tutanak: Teknenin fiziksel tesliminde demirbas listesi, mevcut arızalar ve motor saati bilgilerini içeren bir tutanak düzenlemek taraflari korur.

İcradan satilik tekne almak

İcra yoluyla satışa çıkan tekneler genellikle piyasa değerinin altında fiyatlarla alıcı buluyor. Ancak dikkat etmen gereken önemli noktalar var:

• İcra dosyaşındaki borçlarin, hacizlerin ve tekne üzerindeki tum yükümlülüklerin listesini incele.
• İcra satışinda tekneyi yerinde görmek ve teknik durumunu değerlendirmek için ihale öncesi randevu al.
• Satış kesinlestikten sonra icra müdürlüğündan alacağin tescil yazişi ile liman başkanlığına başvurarak devir yaptır.
• İcradan alınan teknelerde önceki sahibin borçlari yeni alıcıya geçmez; ancak devir harcı ve yeni ruhsatname masrafları sana ait.

Sık sorulan sorular

Tekne satışinda noter zorünlü mu? Yasal olarak noter şart koşulmasa da mülkiyet anlaşmazliklarini önlemek için noter satış senedi düzenlenmesi kesinlikle tavsiye edilir.

Satışta KDV ödenir mi? Gerçek kişiler arasi satışta KDV yok. Şirket üzerinden satışta yürürlükteki KDV oranı faturaya yansir.

Teknemi satarken ilan nereye verebilirim? Tekne Merkezi üzerinden ücretsiz ilan verebilirsin. Profesyonel fotoğraf ve detayli teknik bilgi içeren ilanlar daha hizli sonuc veriyor.

Devir işlemi ne kadar sürer? Belgeler tam ve borç yoksa liman başkanlığında devir genellikle aynı gün veya bir is günü içinde tamamlaniyor.

Yurt dışına tekne satabilir miyim? Evet, ancak ihracat proseduru uygulanıyor. Gümrük beyannamesi düzenlenmeli ve teknenin bağlama kutugünden terkin edilmesi gerekiyor.

Sahibinden tekne satışi mi, broker üzerinden mi? Her ikişinin de avantajlari var. Sahibinden satışta arada komisyon olmaz, ancak alıcı bulmak ve evrakları yönetmek sana kalır. Broker üzerinden satışta profesyonel destek alirsin; broker ilanı hazırlar, alıcı bulur, gösterim yapar ve evrak sürecini yönetir. Özellikle değer bakimindan büyük teknelerde broker kullanmak hem süreci hızlandırir hem güvenilirlik sağlar.

Tekneyi satarken sörvey yaptırmam gerekir mi? Satıcı olarak sörvey yaptırmak zorünlü değil, ama avantajli. Elinde güncel bir sörvey raporu olan tekne aliçinin gozunde daha güvenilir olur ve pazarlik payini azaltır. Alıcı kendi sörveyorunu seciyor olsa bile senin hazırlıklarin süreci kolaylaştirir.

Tekne satışinda değer belirleme

Teknenin doğru fiyatıni belirlemek satıştaki en kritik adımlardan biri. Fiyati çok yüksek tutarsan alıcı bulamazsin, çok düşük tutarsan zarar edersin. Değer belirlerken şu faktörleri goz önünde bulundur:

• Marka ve model: Bilinen markalarin ikinci el değeri daha yüksek kalır.
• Yaş ve motor saati: Motor saati teknenin kullanım yoğünlüğunu gösterir. Düşük saatli tekneler daha değerli.
• Bakim geçmişi: Duzenli bakimi yapılmış ve belgelendirilmis tekneler primli satılır.
• Donanım ve ekstralar: Jenerator, klima, bow thruster, bagimsiz su yapicişi gibi donanımlar değeri arttırir.
• Piyasa koşulları: Sezon öncesi (ilkbahar) talep artar, kis aylarinda fiyatlar düşer. İkinci el tekne piyasasini takip ederek doğru zamanda satışa çıkmak önemli.

İlan hazırlama ve fotoğraf çekim ipuçları

İyi bir ilan, doğru fiyat kadar önemlidir. Potansiyel alıcılarin ilk izlenimi fotoğraflardan oluşur. Tekneyi fotoğraflamadan önce iyice temizle; güverte, kabin, kokpit ve motor bolmesinin düzenli olması şart. Fotoğraflari gün isiginda, tercihen sabah veya ikindi saatlerinde cek. Genis aci lens ile teknenin tamamı, yakin çekim ile detaylar (motor plakasi, aletler, doseme, teak güverte, omurga) gösterilsin. En az 15-20 fotoğraf yükle; az fotoğrafli ilanlar güven vermez.

İlan metninde teknenin markasi, modeli, yılı, boyu, motor tipi ve gücü, motor saati, yakit turu, kabin sayisi, son bakim tarihi ve önemli donanımlar açıkça yazilmali. “Temiz tekne” gibi genel ifadeler yerine somut bilgiler ver: “2023’te antifouling ve mekanik bakimi yapıldı, jenerator 200 saatte” gibi detaylar aliçinin ilgişini ceker. Teknenin konum bilgişini de ekle; hangi marinada veya limanda bağlı olduğunu yaz ki alıcı görmek için planlama yapabilsin.

Yabancı uyruklu alıcıya satış

Türkiye’de tekne satışinda aliçinin uyrugu konusunda yasal bir engel yok. Yabancı uyruklu kişiler de Türkiye’de tekne satin alip bağlama kütüğüne kayıt yaptırabilir. Ancak yabancı alıcılarin vergi kimlik numarası almasi gerekiyor; bu numara vergi dairesinden kolayca çıkar. Yabancı alıcı tekneyi Türk bayraginda tutabilecegi gibi kendi ülkesine de götürebilir. Tekneyi yurt dışına çıkarmak isterse ihracat proseduru uygulanır: gümrük beyannamesi düzenlenir, bağlama kütüğü kaydı terkin edilir ve tekneye geçici seyir izni verilir. Yabancı para birimiyle yapılan satışlarda döviz kuru uyumsuzluklarina dikkat et; satış bedelini ve kur tarihini sözleşmede açıkça belirt.

Tekneyi satışa hazırlarken yapılacak bakimlar

Satış öncesi bakima yatırim yapmak, geri dönüşü yüksek bir stratejidir. Teknenin dışıni cilalamak, teak güverte varsa yag uygulamak, motor kaportasini temizlemek ve küçük kozmetik sorunları gidermek ilk izlenimi güçlendirir. Motor yag değişimi, filtre yenilemesi ve su ayiricişi kontrolü teknede “bakimli” algişi oluşturur. Kabin içinde kuf veya nem kokusu varsa havalandırma ve nem alıcı kullanarak sorunu gider; koku potansiyel alıcılari caydıran en yaygin etkendir. Donanımdaki küçük arızalari da gider: çalışmayan fener, kopük perde veya gevremis tutamaklar gibi detaylar aliçinin gozunden kacmaz ve pazarlikta kaldıraca dönüşür.

Tekneni satışa çıkarmak için ilan ver sayfamiza, alıcılar sörvey destegi için sörvey hizmetlerine bakabilir.