Telsiz Anonsları: “Dikkat Dikkat, Ben DJ Kaptan…” ve Telsiz Tipi Don Kişotlar

Ege ve Akdeniz’in lacivert sularında seyrederken VHF telsizden yayılan o cızırtılı, metalik sesler denizciliğin en eğlenceli ve bazen de en sinir bozucu folklorik öğesidir. VHF Kanal 16, uluslararası acil durum, güvenlik ve çağrı frekansıdır. Her kaptanın denize açıldığında dinlemek zorunda olduğu, kural gereği açık tuttuğu kutsal bir hattır. Lakin bazı kaptanlar vardır ki, ellerine o mikrofonu aldıklarında kendilerini uluslararası bir radyo kanalının sabah şovcusu veya denizlerin kurtarıcısı zannederler.

Denizcilik dünyasında telsiz tasması takmış, her an anons yapmaya can atan o “telsiz tipi Don Kişotlar”, marina barlarının ve açık deniz seyirlerinin unutulmaz figürleridir. Sahanın tozunu yutmuş emektar kaptanların tecrübesiyle, telsiz dalgalarında yaşanan o komik ve usandırıc diyalogları masaya yatıralım.

1. Kanal 16’yı Sohbet Hattına Çeviren “Günün Özeti” Kaptanları

Uluslararası kurallara göre Kanal 16 sadece acil durum çağrıları ve diğer kanallara geçiş için (selamlama ve kısa müzakere amacıyla) kullanılır. Esas konuşma başka bir kanala (örneğin Kanal 72 veya 77’ye) taşınmalıdır.

Saha Gerçekleri ve Cızırtılı Muhabbetler

Ancak göğsünde kaptan tasması taşıyan bazı zat-ı muhteremler, bunu kulak ardı eder. Yaz aylarında öğle sıcağında telsizden anons yükselir: “Bodrum liman çıkışındaki tüm istasyonlara, burada Mavi İNCİ-3, kaptan Kemal. Arkadaşım, dün akşam Göcek’te rakıyı fazla kaçırmışız, başım zonkluyor, sesim net geliyor muü?”

• Saha Gerçekleri: Sahil Güvenlik veya Liman Başkanlığı telsiz nöbetçisi o an uyarır: “Mavi İnci-3, burası Sahil Güvenlik, Kanal 16’yı meşgul etmeyin, lütfen Kanal 72’ye geçin!” Kaptan ise hiç istifini bozmadan gülerek anonsa devam eder. Denizde o mikrofonu eline geçiren bazı insanlarda mikrofon zehirlenmesi başlar; sanki bütün Ege onları dinliyormuş gibi hissetmekten kendilerini alamazlar.

2. Yabancı Yatlarla İletişim Kurmaya Çalışan “Broken English” Kaptanları

Açık denizlerde uluslararası seyir yapan yabancı bayraklı yelkenlilerle VHF üzerinden iletişim kurmak hayati önem taşır. Ancak bazı yerli kaptanlar vardır ki, lise yıllarından kalma üç kelime İngilizceyle telsize sarılırlar.

Telsiz Trajedileri ve Yanlış Anlaşılmalar

Yunan adasına yaklaşırken veya yabancı bir yata yol verecekken mikrofona basılır: “Hello my friend, big boat, Turkish waters, you go left, I go right, break bread together ok?”

• Gözlem: Karşıdaki yabancı kaptan şaşkınlık içinde telsizden cızırtıyla sorar: “Say again please, station calling?” Bizim kaptan sinirlenip Türkçe devam eder: “Ulan İngilizce de anlamıyor bunlar, ne biçim denizci bunlar!” Telsiz dalgalarında yaşanan bu dil bariyeri faciası, köprü üstündeki en eğlenceli tiyatro sahnesidir.

3. Marina Resepsiyonuna Bağlanamamanın Yarattığı Telsiz Öfkesi

Körfeze girmeden önce marinayla telsizden (genellikle Kanal 06 veya 09) bağlantı kurup bağlama yeri istemek klasik bir prosedürdür. Ancak yaz yoğunluğunda marinanın telsizine ulaşmak imkansızdır.

Defalarca Yapılan Anonslar

Kaptan mikrofona yapışır: “Marina Marina, burada Rota-2, duyuyor musun mu? Marina cevap ver, buradayız!” Cevap gelmez. Kaptan tekrar basar: “Marina, Rota-2, buradayım ulan, kapıda kaldım, kuzu gibi bekliyorum, ses ver!”

• Teknik Boyut: Telsizin sesini sonuna kadar açıp marinadan gelecek o “Buyurun kaptanım” yanıtını bütün koyun dinlemesini bekleyen bu kaptanlar, marinacıların o yoğunlukta telsize yetişemediğini unutup sinir krizi geçirirler. Denizde sabırsızlık telsiz dalgalarında yankılandığında, herkes o kaptanın ses tonundan hangi marinaya sinirlendiğini anlar.

Telsiz Başında Saygı ve Disiplin İçin Kurallar

1. Kanal 16’yı Meşgul Etmeyin: Çağrı yapar yapmaz hemen uygun çalışma kanalına (68, 71, 72, 77) geçin; Kanal 16’da sohbet etmeyin.
2. Fonetik Alfabeyi Doğru Kullanın: Tekne adını hecelerken alfa, bravo, charlie gibi evrensel kuralları bilin; “K harfi kamyonun K’si” şeklinde anons yapmak uluslararası sularda sadece tebessüm ettirir.
3. Mikrofon Mesafesi: Ağzınızı mikrofona çok yapıştırıp bağırmayın; karşı tarafa sadece boğuk bir hırıltı ve nefes sesi gider, bu da acil durumlarda hayat kurtarıcı anonsların duyulmasını engeller.