Pervaneye Halat Dolandırma Rekoru Kuranların Ortak Özellikleri

Akdeniz’in en berrak, akvaryum gibi koylarından birindesiniz. Hava çarşaf gibi, su dörtyüz metre derinlikte bile kumun üzerindeki deniz yıldızını gösterecek kadar net. Kaptan kokpitte oturmuş, buz gibi içeceğini yudumlarken kendi kendine “Bu sezon hiç vukuatımız yok, ne kadar profesyonel bir denizci oldum” diye düşünmektedir. Tam o sırada manevra yapmak için vites ileriye veya geriye takılır; ancak motor o tok homurtuyu çıkarıp tekneyi yürütmek yerine, birden alt taraftan demir testeresi kesiyormuş gibi şiddetli bir titremeye ve gövdeyi sarsan metalik bir gümbürtüye başlar. Kaptan şoke olmuş halde dümene bakar, stop butonuna basar ve o acı gerçeği kabullenir: Pervaneye yine o görünmez hayalet halat dolanmıştır.

Denizcilik dünyasında pervaneye halat dolandırmak, kaptanın karizmasını çizen ama her tecrübeli denizcinin hayatında en az birkaç kez başına gelen o kaçınılmaz ritüeldir. Piyasada lafın gelişi değil, o şafta sarılan naylon ipin veya kılavuz halatının motoru nasıl kilitlediği konuşulur. Sahanın tozunu yutmuş emektar kaptanların gözünden, bu rekoru kimlerin kırdığını ve pervaneyi kurtarmanın o çileli yollarını masaya yatıralım.

1. Serbest Bırakılan Halatları Su Altında Unutma Sendromu

Pervaneye halat dolandırma rekorunun sahipleri genellikle düzenli, titiz ama anlık dalgınlık kurbanı kaptanlardır. Yola çıkarken veya demir alırken güvertede serbest bırakılan yedek koltuk halatları, usturmaça ipleri ya da botun yedek çekme halatı suyun yüzeyinde sessizce bekler.

Saha Gerçekleri

Kaptan rölantide manevra yaparken veya demiri toplarken o boşta kalan halat dalga etkisiyle suyun içine kayar. Pervane o halatı saniyenin onda biri kadar kısa bir sürede oltaya takılan uskumru gibi yakalar ve şaftın etrafına demir halat gibi sarar.

• Saha Gerçekleri: Motor birden kilitlenir. Kaptan arkaya baktığında masmavi suyun içinde kendi elcağızıyla suya saldığı o naylon ipin şafta dolandığını görür. Denizde dalgınlık, fırtınadan daha tehlikelidir; çünkü doğa hata affetmez, halat ise pervaneyi asla bağışlamaz.

2. Komşu Teknelerin Kaçan Usturmaçalarını Kurtarma Sevdası

Denizcilerin en büyük erdemlerinden biri yardımlaşmadır. Yan komşu teknenin akıntıyla sürüklenen usturmaçası veya halatı denize düştüğünde, bizim kaptan hemen kahramanlık taslayarak botla veya güverteden o halatı yakalamaya çalışır.

İyi Niyetin Kurbanı Olmak

İyi niyetle uzatılan o yabancı ip veya naylon halat, teknenin kendi pervanesinin akıntısına kapılarak doğrudan kendi şaftınıza doğru çekilir.

• Gözlem: Kurtarmaya çalıştığınız şey, kendi teknenizin pervanesini kilitler. Komşu tekneye yardım edeyim derken kendi motorunuzu kilitleyip rıhtımda mahsur kalmak, denizci gururunun en ağır yaralandığı anlardan biridir.

3. Maske, Palet ve Deniz Dibinde Nefes Tutma Çilesi

Pervaneye halat dolandığı an, kaptan için yaz tatilinin o neşeli dalış günleri biter; yerine acil durum su altı operasyonu başlar. Su berrak olsa bile, o şaftın arkasına eğilip bıçakla o naylon lifleri kesmek hiç de kolay değildir.

Bıçakla Boğuşma ve Su Altı Akrobasisi

Teknenin kıçına geçilir, maske takılır. Suya bodoslama atlanır. Şaftın etrafına çelik gibi sarılmış o naylon ip, sıradan bir sofra bıçağıyla kesilemeyecek kadar kalınlaşmıştır.

• Teknik Boyut: Su altında nefesinizi tutup o daracık alanda, pervanenin bıçakları arasında elleriniz kanayana kadar o halatı lif lif kesmeye çalışırsınız. Her yirmi saniyede bir nefes almak için yukarı çıkıp küfretmek, pervaneye halat dolandırmanın standart prosedürüdür. Eğer ip kalın bir naylon (polipropilen) ise, şaftın keçesini eritmiş olma ihtimali yüksektir; bu da karaya çekilip şaft sökülmesi demektir.

Pervaneye Halat Dolandırmamak İçin Altın Kurallar

1. Güverteyi Toplamadan Vardiya Değişmeyin: Seyir öncesi veya demir alma anında güvertede veya platformda asla boşta, sarkan halat bırakmayın. Bütün ipler kilitli kasalarda veya sepetlerde olmalıdır.
2. Boş Vites Kuralı: Halat veya yosun şüphesi olan bir koya girip çıkarken, manevraları mümkün olduğunca kısa tutun ve motoru boşa alıp süzülme (momentum) kuralını kullanın.
3. Teknede Her Zaman Keskin Bir Bıçak Bulundurun: Kokpitte veya kıç tarafta kolay erişilebilir bir yerde (şnorkel bıçağı tarzı) keskin bir dalgıç bıçağı bulundurmak, olası bir kilitlenmede hayat kurtarır.