Tekne sigortası rehberi: poliçe türleri, teminatlar, fiyat ve dikkat edilecekler

Tekne sigortası neden gereklidir?

Tekne, değerli bir varlıktır ve denizde, karada, taşıma sırasında ve bağlama yerinde çeşitli risklere maruz kalır. Çarpışma, karaya oturma, yangın, hırsızlık, fırtına hasarı, batma ve üçüncü kişilere verilen zarar bu riskler arasındadır. Sigorta, bu risklerin mali yükünü karşılayarak tekne sahibini korur.

Türkiye’de motorlu deniz araçları için zorunlu mali mesuliyet (üçüncü kişilere karşı sorumluluk) sigortası gereklidir. Bu sigorta, teknenin üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararı belirli limitlerle karşılar. Ancak teknenin kendi hasarını kapsamaz; bunun için isteğe bağlı kasko niteliğinde poliçeler gerekir.

Poliçe türleri

Zorunlu mali mesuliyet sigortası, yasanın öngördüğü asgari teminattır. Üçüncü kişilere karşı sorumluluğu belirli limitlerle kapsar. Tekne tescili ve liman işlemleri için zorunludur.

Tekne kasko sigortası (hull insurance), teknenin gövde, motor, donanım ve ekipmanının çeşitli risklere karşı korunmasını sağlar. Poliçeye göre kapsam dar (named perils) veya geniş (all risks) olabilir. Geniş kapsamlı poliçe, istisna olarak belirtilenler dışındaki tüm riskleri kapsar; dar kapsamlı poliçe yalnızca sayılan riskleri karşılar.

Mesuliyet sigortası (P&I, protection and indemnity), üçüncü kişilere karşı sorumluluğu zorunlu sigortanın üzerinde daha yüksek limitlerle ve daha geniş kapsamda teminat altına alır. Yolcu taşıyan, charter yapan veya değerli teknelerde önerilir.

Kişisel kaza sigortası, tekne üzerindeki kişilerin kaza sonucu yaralanma veya ölümünü teminat altına alır. Zorunlu değildir, ancak ailece kullanılan teknelerde ve mürettebat bulunan teknelerde düşünülmelidir.

Fiyatı etkileyen faktörler

Teknenin değeri, primin temel belirleyicisidir. Sigorta bedeli, teknenin anlaşılan (mutabık kalınan) değeri veya piyasa değeri üzerinden hesaplanır. Anlaşılan değer poliçesinde hasar durumunda ödenecek tutar önceden belirlenmiştir; piyasa değeri poliçesinde hasar anındaki güncel değer esas alınır.

Tekne tipi ve kullanım amacı primi etkiler. Sürat teknesi, yelken teknesine göre genellikle daha yüksek prim taşır. Charter veya ticari kullanım, özel kullanıma göre daha riskli kabul edilir ve prim buna göre fiyatlanır.

Seyir bölgesi primi belirler. Akdeniz, Ege ve Karadeniz gibi bölgelerin risk profili farklıdır. Bölge dışı seyir planı varsa poliçeye ek teminat olarak eklenmesi gerekir; aksi halde kapsam dışı kalabilir.

Tekne sahibinin deneyimi ve geçmiş hasar kaydı da primi etkiler. Uzun deneyimli, hasarsız geçmişe sahip tekne sahibi daha düşük prim alabilir.

Poliçe okurken nelere dikkat edersin?

Kapsam ve istisnalar bölümünü dikkatle oku. Poliçenin neyi kapsadığı kadar neyi kapsamadığı da önemlidir. Yaygın istisnalar arasında aşınma ve yıpranma, bakım eksikliğinden kaynaklanan hasar, yarış sırasında oluşan hasar ve belirli doğa olayları sayılabilir.

Muafiyet (deductible) tutarını kontrol et. Muafiyet, hasar durumunda sigortalının kendisinin karşılayacağı alt limitdir. Yüksek muafiyet düşük prim getirir, ancak küçük hasarlarda tüm masraf sigortalıya kalır.

Seyir bölgesi sınırlarını kontrol et. Poliçenin kapsadığı coğrafi alanın dışına çıkarsan, koruma devre dışı kalır. Seyir planın poliçe sınırlarını aşacaksa, ek teminat talep et.

Ekipman ve ek donanım kapsamını kontrol et. Standart poliçe, teknenin standart donanımını kapsar; sonradan eklenen pahalı ekipman (jeneratör, klima, su yapıcı, dinghy) ayrıca beyan edilmeli ve poliçeye dahil edilmelidir.

Hasar bildirim süresi ve prosedürünü oku. Hasarı zamanında ve doğru şekilde bildirmemek, tazminat hakkını kaybettirebilir. Hasar anında nereyi arayacağını, hangi belgeleri toplayacağını önceden bilmek zaman kazandırır.

Hasar durumunda ne yaparsın?

Hasarı en kısa sürede sigorta şirketine bildir. Fotoğraf ve video ile hasarı belgele. Acil durum dışında onarıma başlama; sigortanın eksper göndermesini veya onay vermesini bekle. Sigorta şirketi eksper atayacaktır; eksper hasarı yerinde değerlendirir ve onarım kapsamını belirler. Eksper raporu, tazminatın esasını oluşturur.

Kurtarma gerekiyorsa, kurtarma masrafları genellikle poliçe kapsamındadır. Ancak kurtarma anlaşmasını imzalamadan önce sigorta şirketini bilgilendir ve mümkünse onay al. Acil durumlarda can ve çevre güvenliği önceliklidir.