Tekne deneme seyri (sea trial) rehberi: nelere dikkat etmeli, kontrol listesi

Deneme seyri nedir?

Deneme seyri (sea trial), tekne satın almadan önce veya sörvey kapsamında teknenin suda çalışır haldeki performansını değerlendirmek için yapılan test seyridir. Motor, dümen, elektrik, elektronik, yelken donanımı ve tüm sistemler gerçek çalışma koşullarında gözlemlenir. Karada tespit edilemeyen birçok sorun, yalnız deneme seyri sırasında ortaya çıkar.

Hazırlık

Deneme seyri öncesinde teknenin genel durumunu gözden geçir. Motor yağ ve su seviyeleri, yakıt miktarı, akü şarj durumu ve güvenlik ekipmanları kontrol edilmelidir. Seyir sırasında motor devir sayacı, sıcaklık göstergesi, yağ basıncı ve voltaj göstergelerini okuyabilmek için gösterge panelinin çalıştığından emin ol.

Hava koşullarının uygun olması gerekir. Sakin denizde yapılan deneme seyri, teknenin davranışını sınırlı gösterir; hafif rüzgar ve küçük dalga, değerlendirme için idealdir. Fırtınada deneme seyri ne güvenli ne de pratiktir.

Not defteri ve fotoğraf makinesi hazır bulundur. Bulguları anında kaydet; seyir bittiğinde çok şeyi unutmuş olabilirsin.

Motor testi

Soğuk motor çalıştırma, motorun genel durumu hakkında ilk ipucunu verir. Sağlıklı bir dizel motor, birkaç saniye içinde ilk ateşlemede çalışmalıdır. Uzun krank çevirme, zor çalışma, aşırı duman (beyaz, mavi veya siyah) veya anormal ses sorunun habercisidir.

Motor ısındıktan sonra farklı devir aralıklarında test et. Rölantiden tam gaza kademeli olarak çık; her devir aralığında titreşim, ses, sıcaklık ve yağ basıncı değerlerini kaydet. Motor devir sayacında gösterilen RPM değerleri, üreticinin belirttiği aralıkta olmalıdır.

Tam gaz testi (WOT – Wide Open Throttle), motorun ulaşabildiği maksimum devir sayısını gösterir. Motor, üretici tarafından belirtilen maksimum RPM değerine ulaşamıyorsa pervane uyumsuzluğu, enjektör sorunu, turbo arızası veya motor yıpranması gibi nedenler olabilir.

Egzoz çıkışını gözlemle. Normal çalışan dizel motor, ısındıktan sonra hafif ve neredeyse görünmez egzoz gazı çıkarır. Sürekli siyah duman zengin yakıt karışımı, beyaz duman su sızıntısı veya düşük sıkıştırma, mavi duman ise yağ yanması belirtisidir.

Dümen ve manevra testi

Tekneyi farklı hızlarda sağa ve sola çevir. Dümen tepkisi hızlı ve kesin olmalıdır. Gecikme, oyun veya tutukluk dümen sisteminde sorun işareti olabilir.

Tekneyi düz rotada bırak ve dümen dolabını bırak. Tekne belirgin şekilde bir tarafa çekiyorsa trim ayarı, pervane hasarı veya dümen hizası sorunu olabilir.

Geri vites testini yap. Motor geri vitese alındığında pervane etkisiyle tekne bir tarafa çekebilir; bu normaldir. Ancak aşırı titreşim, darbe sesi veya dümen kontrolünün tamamen kaybolması anormal bulgulardır.

Elektrik ve elektronik

Tüm navigasyon aletlerini çalıştır: GPS, chartplotter, radar, AIS, VHF telsiz, depth sounder (derinlik ölçer) ve log (hız ölçer). Her birinin doğru veri gösterdiğini teyit et. GPS pozisyonunu bilinen bir referansla karşılaştır.

Seyir fenerleri, kabin aydınlatması, pompa devreleri ve sinyal cihazlarını test et. Her devrenin çalıştığını kontrol et. Sigorta panelinde yanmış sigorta veya köprülenmiş devre güvenlik riskidir.

Yelken testi (yelken teknesi)

Tüm yelkenleri sırayla aç ve kontrol et. Kumaşta yırtık, sökük veya aşırı aşınma ara. Yelkenin şekli (draft pozisyonu ve derinliği), performansı doğrudan etkiler; deformasyona uğramış yelken düzgün rüzgar yakalaması yapamaz.

Gına sistemi (winch, cam cleat, clutch, halyard) sorunsuz çalışmalıdır. Winch mandalleri tıkırdıyor mu? Halatlar düzgün sarılıyor mu? Clutch halatı tutuyor mu?

Arma gerilimini (rig tension) gözlemle. Seyir sırasında rüzgar altı payandaların gevşemesi normal olsa da rüzgar üstü payandalar gergin olmalıdır. Aşırı arma titreşimi veya mast eğriliği yapısal sorun belirtisidir.

Genel gözlemler

Seyir sırasında tekne içini incele. Aktif su sızıntısı var mı? Yeni su izi olan bölgeler neresi? Şaft keçesi (shaft seal) bölgesinden damlama kabul edilebilir miktarda mı?

Gürültü ve titreşim kaynaklarını belirle. Belirli bir devirde ortaya çıkan rezonans, loose (gevşek) montaj, pervane dengesizliği veya mekanik aşınma belirtisi olabilir.

Koku testini de ihmal etme. Egzoz kokusu kabine sızıyorsa egzoz sistemi sızdırıyor olabilir; bu hem sağlık riski (karbonmonoksit) hem de yangın riskidir.