İlk tekneni aldın, şimdi ne yapacaksın? Yeni tekne sahibi başlangıç rehberi

Hayalindeki tekneyi aldın, anahtarlar elinde. Peki sonra ne olacak? Tekne sahipliğinin ilk günleri heyecanlı olduğu kadar yoğun. Tescil işlemleri, sigorta, zorunlu donanım, bakım takvimi, ilk denize iniş ve seyir hazırlığı; hepsinin belirli bir sırası var. Bu rehberde ilk tekneni alan birini adım adım yönlendiriyoruz: ilk 30 günde ne yapmalısın, neyi ne zaman halletmelisin ve nereden yardım alabilirsin.

Gün 1-7: Resmi işlemler

Bağlama kütüğü kaydı veya devri

Sıfır tekne aldıysan bağlama kütüğüne ilk kayıt, ikinci el aldıysan devir işlemi yapılacak. Her iki durumda da liman başkanlığına başvurun gerekiyor. Gerekli belgeler: fatura veya noter satış senedi, tonilato belgesi, sağlık muayene raporu, kimlik belgesi ve harç dekontu. Devir işlemi belgeler tamsa bir iş günü içinde tamamlanıyor.

ADB kontrolü

Tekneyi kullanabilmek için Amatör Denizci Belgen olmalı. ADB’n yoksa hemen başvur; sınav genellikle bir ay içinde yapılıyor. Tekneyi ADB’n olmadan denize indiremezsin (10 HP altı motorlar ve kürekli tekneler hariç).

Sigorta

Teknenin teslim alındığı gün itibarıyla risk sana geçer. En azından üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası yaptır. Kasko sigortası zorunlu olmasa da tekne değerin yüksekse kesinlikle önerilir. Poliçeyi tekneyi teslim almadan önce başlat; bir günlük bile sigortasız kalmak riskli.

Gün 7-14: Tekneyi tanıma

Teknik inceleme ve envanter

Tekneyi teslim aldıktan sonra detaylı bir envanter çıkar. Neler dahil, nelerin durumu ne? Motor saati, yakıt tankı kapasitesi, su tankı durumu, akü yaşı, pompa çalışması, seyir elektronikleri, telsiz, can yelekleri ve yangın söndürücü. Eksikleri not al, acil olanları hemen tamamla.

Zorunlu güvenlik donanımı

Tekne boyuna göre taşınması zorunlu donanımlar liman yönetmeliğinde belirlenmiş durumda. Genel olarak her teknede bulunması gerekenler:

• Can yeleği: Yolcu kapasitesi kadar, onaylı tipte.
• Yangın söndürücü: En az bir adet, boyuta göre ikinci gerekebilir. Son kullanma tarihi geçmemiş olmalı.
• Çıpa ve halat: Tekne boyuna uygun çıpa, yeterli zincir ve halat.
• Bağlama halatları: En az dört adet, farklı boyutlarda.
• Flare: Gündüz ve gece işaret fişeği. Son kullanma tarihi kontrol et.
• VHF telsiz: 12 metre üzeri teknelerde zorunlu, altında da şiddetle tavsiye edilir.
• İlk yardım çantası: Denize uygun, su geçirmez.
• Düdük veya korna: Sis ve yakın mesafe uyarısı için.

Motor ve mekanik kontrol

İkinci el tekne aldıysan ve sörvey yapılmadıysa, motorun durumunu profesyonelce kontrol ettirmeyi düşün. Yağ analizi motor sağlığı hakkında çok şey söyler. Soğutma sistemi, yakıt filtresi, kayışlar ve hortumlar göz kontrolü ile değerlendirilebilir. Sıfır tekne aldıysan da garanti koşullarını oku ve ilk bakım kilometresi veya saatini not et.

Gün 14-21: Bakım planı ve takvim

Bakım takvimi oluşturma

Düzenli bakım teknenin ömrünü uzatır, güvenliğini artırır ve ikinci el değerini korur. Temel bakım döngüsü:

Bakım	Sıklık	Not
Motor yağı ve filtre değişimi	Her 100 saat veya yılda bir	Hangisi önce dolarsa
Yakıt filtresi / su ayırıcı	Her 200 saat veya yılda bir	Kirliyse erken değiştir
İmpeller (su pompası çarkı)	Her 200 saat veya yılda bir	Yedek impeller teknede bulundur
Kayış kontrolü	Her 200 saat	Çatlak veya gevşeklik ara
Zincirleme anotlar	Yılda bir	Yarısı erimiş olanları değiştir
Antifouling boya	Yılda bir	Çekek sırasında uygulanır
Akü kontrolü	Aylık	Voltaj, terminal temizliği, su seviyesi
Can yeleği ve yangın söndürücü	Yılda bir	Son kullanma tarihi, şişirme tüpü
Denize elverişlilik muayenesi	Beş yılda bir	Liman başkanlığı veya yetkili kuruluş

Çekek yeri ve kışlama planı

Teknenin kış dönemini nerede geçireceğini şimdiden planla. Marina veya çekek yerinde yer bulmak yaz sonunda zorlaşır; erken rezervasyon önemli. Kışlama seçenekleri:

• Suda kışlama (marinada): Tekne suda kalır, aylık bağlama ücreti ödenir. Motor düzenli çalıştırılmalı, sintine kontrolü yapılmalı.
• Karada kışlama (çekek yerinde): Tekne karaya çekilir, antifouling ve gövde bakımı yapılır. Genellikle daha ekonomik ve bakım açısından daha verimli.

Gün 21-30: İlk seyir hazırlığı

Seyir planı

İlk seyrin kısa ve korunaklı bir rotada olsun. Bağlı olduğun limanın yakınındaki bilinen bir koya günübirlik bir tur ideal. Hava durumunu kontrol et, rotanı haritada işaretle, tahmini varış saatini hesapla ve birilerine rotanı bildir.

İlk seyir kontrol listesi

• Hava durumu kontrolü (DMİ deniz tahmini).
• Yakıt seviyesi (tam depo veya rotaya yetecek + yüzde 30 yedek).
• Su tankı dolu.
• Can yelekleri herkes için hazır.
• VHF telsiz çalışıyor, kanal 16 açık.
• GPS/plotter çalışıyor, rota girilmiş.
• Çıpa ve halat hazır.
• Motor çalışma kontrolü (soğutma suyu, egzoz, yağ basıncı).
• Bağlama halatları ve usturmaçalar yerinde.
• Telefon şarjlı, acil numara (158 Sahil Güvenlik) kayıtlı.

Temel manevra pratiği

İlk seyirde liman çıkışı ve girişi, demirleme, yan yanaşma, kıç yanaşma ve adam düştü manevrası pratik yap. Bu manevraları sakin bir bölgede, rüzgarsız bir günde denemek kendine güvenini artırır. Tek başına yönetemeyeceğin manevralar için deneyimli bir arkadaş veya kaptan eşliğinde hareket et.

Tekne sahipliğinin altın kuralları

1. Her şeyi kayıt altına al: Motor saati, yakıt tüketimi, bakım tarihleri, yedek parça değişimleri. Tekne günlüğü tutmak ileride hem sana hem teknenin yeni sahibine fayda sağlar.
2. Düzenli bakım, büyük masrafı önler: Küçük sorunları erken yakala. 200 TL’lik bir impeller değişimi, 20.000 TL’lik motor tamirini önler.
3. Güvenlikten asla taviz verme: Can yeleği, yangın söndürücü ve telsiz her seyirde çalışır durumda olsun.
4. Hava takibi alışkanlık olsun: Her seyir öncesi DMİ deniz tahmini kontrol et. Şüpheli havada seyirden vazgeç.
5. Denizci topluluğuna katıl: Deneyimli teknecilerden öğrenebileceğin çok şey var. Marina komşuların, yelken kulüpleri ve online forumlar bilgi kaynağıdır.
6. Vergilerini ve harçlarını zamanında öde: Borçlu tekne seyir yapamaz, satılamaz, devir edilemez.
7. Sörvey yaptır: İkinci el tekne aldıysan ve alım sörveyinden geçmediyse, teslimattan sonra bile bağımsız bir sörvey yaptırmak sorunları erken tespit ettirir.

Sık sorulan sorular

Tekne aldıktan sonra ilk gün ne yapmalıyım? Fatura veya satış senedini al, sigorta poliçesini başlat ve liman başkanlığına devir/kayıt başvurusunu yap. Tekneyi teslim alırken envanter tutanağı düzenle.

ADB’m yok, tekne kullanabilir miyim? 10 HP altı motor ve kürekli tekneler hariç, hayır. ADB olmadan motorlu tekne kullanmak cezai yaptırıma tabi.

Marinada yer bulamazsam ne yaparım? Bağlama kütüğü kaydı için marina zorunlu değil; kendi iskelenle veya şamandıra ile de bağlanabilirsin (liman başkanlığı izniyle). Ama teknenin güvenliği ve bakımı için marina veya düzenli bir bağlama noktası tercih edilir.

İlk bakımı ne zaman yaptırmalıyım? Sıfır teknede üretici tavsiyesine uy (genellikle 50 veya 100 saatte ilk servis). İkinci elde hemen yağ analizi ve genel kontrol yaptır.

Tekneme isim verebilir miyim? Evet, bağlama kütüğü kaydı sırasında isim verilir. İsim değişikliği sonradan da yapılabilir; liman başkanlığına başvurman yeterli.

Tek başıma tekne kullanabilir miyim? Evet, ADB’n varsa ve teknenin boyutu belge kapsamındaysa tek başına kullanabilirsin. Ancak ilk dönemde tecrübeli bir arkadaş eşliğinde seyir yapmanı öneririz.

Tekneyi kışın çekmem gerekir mi? Zorunlu değil ama karada kışlama gövde bakımı ve antifouling için fırsat yaratır. Suda kışlama marinada aylık ücret gerektirir ve teknenin düzenli kontrolü şart.

Ne kadar masraf etmeliyim? Genel kural: tekne değerinin yüzde 10’u kadar yıllık bakım ve işletme maliyeti bekle. Bu tutara yakıt, marina, sigorta, harçlar, bakım ve yedek parça dahil.

Yeni sahip kontrol listesi (özet)

Adım	Süre	Durum
Fatura/satış senedi al	Gün 1	Zorunlu
Sigorta başlat	Gün 1	Zorunlu
Bağlama kütüğü kayıt/devir	Gün 1-5	Zorunlu
ADB kontrolü	Gün 1	Zorunlu
Teknik envanter çıkar	Gün 7	Önerilen
Zorunlu donanım tamamla	Gün 7-10	Zorunlu
Motor/mekanik kontrol	Gün 10-14	Önerilen
Bakım takvimi oluştur	Gün 14-21	Önerilen
Çekek/kışlama planla	Gün 21	Önerilen
İlk seyir	Gün 21-30	Hazır olduğunda

Teknenin tüm bakım, belge ve harç takibi için Teknem panelini kullan. Satın alma öncesi veya sonrası sörvey için sörvey hizmetlerimize göz at.