Denizde güvenlik ekipmanları: teknende bulunması gereken donanım listesi

Denizde güvenlik, iyi hava koşullarında bile ciddiye alınması gereken bir konu. Rüzgar aniden sertleşebilir, motor arızalanabilir, birileri denize düşebilir. Bu durumların hiçbiri panik sebebi değil, ama hazırlıksız yakalandığında ciddi sorunlara dönüşebilir. Doğru güvenlik donanımını taşımak ve bu donanımı kullanmayı bilmek, denizde seni ve mürettebatını korumanın temelidir.

Yasal zorunluluk: liman başkanlığı gereksinimleri

Türkiye sularında seyreden her tekne, boyuna ve seyir bölgesine göre belirlenmiş asgari güvenlik donanımını taşımak zorunda. Liman başkanlıkları düzenli denetim yapar ve eksik donanım tespit edildiğinde tekneye hareket izni verilmez, ayrıca idari para cezası uygulanır. Teknenin boyuna göre donanım listesi farklılaşır, ama aşağıdaki kalemler hemen her tekne için geçerli.

Can yelekleri

Teknede bulunan her kişi için bir can yeleği taşımak zorunlu. Yedek bulundurmak ise zorunlu olmasa da kesinlikle tavsiye edilir. Can yelekleri birkaç kategoride sınıflandırılır:

Köpük (inherent buoyancy) can yelekleri

İçi kapalı hücre köpükle dolu, her zaman hazır. Bakım gerektirmez, batmaz, çocuklar ve deneyimsiz mürettebat için idealdir. Dezavantajı hacimli olması ve uzun süre giymek istememeni sağlaması. Hareket kabiliyetini kısıtlar.

Şişme (inflatable) can yelekleri

Otomatik veya manuel tetiklemeli. Suyla temas ettiğinde veya ipi çekildiğinde CO2 tüpü ile şişer. Giyerken rahat, ince, hareket özgürlüğü verir. Düzenli bakım gerektirir: CO2 tüpünün dolu olduğu, tetik mekanizmasının çalıştığı ve kumaşın sağlam olduğu kontrol edilmeli. Yılda bir profesyonel servis önerilir. Su sporları yapanlar ve güvertede aktif çalışanlar için uygun.

Hibrit can yelekleri

Hem köpük hem şişme bölüm içerir. Köpük kısmı başlangıç kaldırma kuvveti sağlar, şişme kısım tam kapasiteye çıkarır. İki sistemin avantajlarını birleştirir ama daha pahalıdır.

Can yeleği seçerken kişinin kilosuna uygun boyutu al. Çocuk can yelekleri kesinlikle çocuk bedeni olmalı; yetişkin yeleği çocuğu korumaz, sudan kayabilir. 150N ve üzeri kaldırma kuvvetine sahip yelekler açık deniz kullanımı için uygundur. Kıyı yakını seyir için 100N yeterli sayılır.

Can simidi ve yaşam halkası

Teknede en az bir can simidi bulunmalı. Denize düşen kişiye atılır ve kişinin su yüzeyinde kalmasını sağlar. Can simidine bağlı olması gereken aksesuarlar:

• Işıklı şamandıra: Gece veya düşük görüş koşullarında düşen kişinin yerini belirlemek için otomatik yanan ışık.
• Kurtarma halatı: En az 30 metre uzunluğunda, yüzen tipte halat. Simidi atan kişi ile tekne arasında bağlantı sağlar.
• Düdük: Düşen kişinin dikkat çekmesi için simide bağlı düdük.

Can simidini kolay erişilebilir bir yere monte et. Kokpit arkası veya pupa korkuluk üstü en yaygın yerler. Üstüne eşya koymayın; acil durumda saniyeler hayat kurtarır.

Yangın söndürücüler

Teknede yangın riski karada düşünüldüğünden çok daha yüksek. Yakıt, yağ, elektrik kabloları ve LPG hepsi kapalı bir alanda bir arada. Tekne boyuna göre en az bir adet portatif yangın söndürücü zorunlu; kabin ve motor bölmesi ayrı düşünülmeli.

• ABC kuru kimyevi toz: En yaygın tip. Katı, sıvı ve gaz yangınlarında etkili. Dezavantajı kullanıldıktan sonra temizliğin zor olması ve elektronik cihazlara zarar verebilmesi.
• CO2 söndürücü: Motor bölmesi ve elektrik panosu yangınları için uygun. Artık bırakmaz ama açık alanda etkisi sınırlıdır.
• Otomatik motor bölmesi söndürme: Motor bölmesine monte edilen, belirli sıcaklıkta kendiliğinden patlayan söndürme kapsülleri. İlk müdahale için çok değerli.

Söndürücülerin basınç göstergesini ayda bir kontrol et. Yeşil bölgedeyse hazır, kırmızı bölgedeyse derhal değiştir. Son kullanma tarihini takip et, süresi geçen söndürücüyü değiştir.

İşaret fişekleri ve piroteknik sinyaller

Tehlike anında çevredeki deniz trafiğinin ve kıyı güvenliğinin dikkatini çekmek için piroteknik sinyaller kullanılır. Tekne boyuna göre farklı sayıda ve tipte fişek bulundurmak zorunlu:

• Paraşütlü işaret fişeği (kırmızı): 300 metre yüksekliğe fırlatılır, 40 saniye yanar. Geniş alana görünür. En etkili tehlike sinyali.
• El işaret fişeği (kırmızı): Elde tutularak yakılır, 60 saniye yanar. Yakın mesafede konumunu belli etmek için kullanılır.
• Duman işareti (turuncu): Gündüz kullanımı için. Turuncu duman havada 3 dakika kadar görünür kalır. Helikopter veya uçak araması sırasında çok etkili.

İşaret fişeklerinin son kullanma tarihi vardır, genellikle üretimden itibaren üç yıl. Süresi dolan fişekleri yedek olarak sakla ama zorunlu sayıya dahil etme; denetime girdiğinde geçerli tarihli fişekler istenir. Fişekleri kuru, kolay erişilebilir ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde sakla.

VHF telsiz

Denizde iletişimin birincil aracı VHF telsiz. Cep telefonu kıyıdan birkaç mil açıldığında çekim kaybeder; VHF telsiz ise 20 ila 60 mil menzile sahip ve deniz kurtarma koordinasyon merkezleri (JRCC) sürekli dinlemede. Kanal 16, uluslararası acil durum ve çağrı kanalıdır. Tekne boyundan bağımsız olarak VHF telsiz taşımak ve kullanmayı bilmek deniz güvenliğinin temel taşı.

DSC (Digital Selective Calling) özellikli telsizler, tehlike butonu ile otomatik olarak konumunu ve kimliğini yayınlar. MMSI numarası kayıtlı olmalı. Kısa Mesafe Telsiz Operatörü (KMT) belgesi uluslararası sularda zorunlu, ulusal sularda henüz zorunlu olmasa da edinmek yerinde bir karar.

Seyir fenerleri

Gece ve kısıtlı görüş koşullarında seyir fenerleri çatışmayı önlemenin birincil aracı. Fenerler karşıdan gelen trafiğe teknenin yönünü, tipini ve boyutunu bildirir. Temel fener düzeni:

• İskele (sol): Kırmızı fener, 112.5 derece açıyla.
• Sancak (sağ): Yeşil fener, 112.5 derece açıyla.
• Pupa (kıç): Beyaz fener, 135 derece açıyla.
• Çıpa feneri: Demirde iken 360 derece beyaz ışık.

LED fenerler enerji tasarrufu sağlar ve ömrü uzundur; yeni teknelerde standart. Fenerlerin düzgün çalıştığını her seferden önce kontrol et. Yedek ampul veya yedek fener bulundur.

Çıpa ve demirleme donanımı

Güvenlik donanımı kapsamında en az bir çıpa ve yeterli uzunlukta zincir ile halat bulundurmak gerekiyor. Çıpa seçimi deniz tabanına ve tekne boyuna göre yapılır. Çıpa zinciri, çıpa ağırlığının en az yarısı kadar olmalı ve ardından naylon halat eklenmeli. Demirleme halatının toplam uzunluğu, derinliğin en az beş katı olmalı; güçlü rüzgarda yedi kata kadar çıkılması gerekebilir.

İlk yardım çantası

Denize özgü bir ilk yardım çantası teknede her zaman bulunmalı. Standart ilk yardım malzemelerine ek olarak:

• Deniz tutması ilaçları
• Güneş yanığı kremi ve after-sun
• Su geçirmez yara bandı ve gazlı bez
• Hipotermi battaniyesi (uzay battaniyesi)
• Göz yıkama solüsyonu (tuzlu su sıçraması için)
• Böcek ısırığı ve denizanası sokması için antihistaminik krem

İlaçların son kullanma tarihlerini sezon başında kontrol et ve yerine koy. Çantayı su geçirmez bir kutuda veya poşette sakla.

Ek güvenlik donanımı

Zorunlu donanımın ötesinde, deniz güvenliğini artıran ek ekipmanlar:

• EPIRB veya PLB: Acil durum konum belirleyici verici. Uydu üzerinden arama kurtarma ekiplerine otomatik sinyal gönderir. Açık deniz seyirlerinde hayat kurtaran cihaz.
• Radar reflektörü: Büyük gemilerin radarında görünürlüğünü artırır. Özellikle gece ve sisli koşullarda kritik.
• AIS transponder: Otomatik tanımlama sistemi, çevredeki gemilere konumunu ve rotanı bildirir. AIS alıcısı en azından olmalı.
• MOB (Man Overboard) cihazı: Denize düşen kişinin yerini otomatik olarak chartplotter ve telsize ileten kablosuz cihaz.
• Yaşam salı: Uzun mesafe seyirlerde ve kıyıdan uzaklaşan rotlarda zorunlu. Tekne boyuna ve mürettebat sayısına uygun kapasitede seç. Yıllık servis zorunlu.

Güvenlik donanımın eksiksiz mi bilmiyorsan, bir sörvey ile teknenin genel durumunu ve güvenlik uygunluğunu değerlendirebiliriz. Sörvey hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgiyi buradan alabilirsin.