Çatışma Anı: İki Tekne Çarpışmak Üzere, 8 Saniyeniz Var

Çarpışma riski fark edildiğinde elinizde genellikle çok kısa bir zaman penceresi vardır — ve bu anlarda doğru refleks, öğrenilmiş bir refleks olmalıdır, çünkü düşünmeye vakit yoktur.

1. saniye: Diğer tekneyi ve rotasını değerlendirin. Karşı teknenin açısı sabit kalıyor ve mesafe azalıyorsa, çarpışma riski gerçektir — denizcilikte buna “sabit kerteriz, azalan mesafe” kuralı denir. Bu durumda tereddüt etmeden manevra kararı almanız gerekir.

2-3. saniye: Geçiş kurallarını uygulayın. Uluslararası Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü (COLREG) kurallarına göre, sancak taraftaki tekne genellikle geçiş hakkına sahiptir ve iskele taraftaki tekne rota değiştirmelidir. Motorlu tekneler yelkenli teknelere, küçük tekneler manevra kabiliyeti kısıtlı büyük teknelere yol vermelidir. Ancak kurallar net olsa da, çarpışma anı yaklaşıyorsa “kimin hakkı var” tartışması yerini “kim önce hareket eder” gerçeğine bırakır.

4-5. saniye: Net ve büyük bir manevra yapın — küçük düzeltmelerden kaçının. Dümeni belirgin şekilde kırın; karşı tekne kaptanının niyetinizi anlaması için manevranızın açıkça görülebilir olması gerekir. Küçük, tereddütlü dönüşler karşı tarafı yanıltabilir ve iki teknenin aynı anda aynı yöne dönmesi riskini artırır. Genel kural: mümkünse teknenin kıç tarafından geçecek şekilde manevra yapın, burnundan değil.

5-6. saniye: Sesli ve görsel uyarı verin. Kısa, güçlü korna sinyalleri (bir kısa öttürme = sancağa dönüyorum, iki kısa = iskeleye dönüyorum) karşı tekneye niyetinizi bildirir. Gece koşullarında el feneri ile karşı tekneye ışık tutmak da dikkat çekebilir.

6-8. saniye: Çarpma kaçınılmazsa, açıyı optimize edin. Tam çarpışma önlenemiyorsa, tekneleri paralel hale getirmeye çalışmak — burun burna ya da dik açıyla çarpışmak yerine — hasarı ve yaralanma riskini azaltabilir. Mürettebat, çarpma anına kadar tutunacak sabit noktalara yönlendirilmelidir.

Çarpışma sonrası ilk öncelik: su alımı kontrolü. Temas gerçekleştiyse, her iki tekne de derhal su alıp almadığını kontrol etmeli ve gerekirse VHF 16’dan yardım çağrısı yapmalıdır. Yaralı olup olmadığı teyit edilmeli, teknelerin birbirinden güvenli bir mesafede ayrılması sağlanmalıdır.

Neden erken ve net hareket bu kadar önemli? Çarpışma senaryolarının çoğunda asıl sorun kuralları bilmemek değil, kararı geciktirmektir. Sabit kerteriz fark edildiği an harekete geçmek, 8 saniyeyi etkili bir manevra süresine dönüştürür; tereddüt ise bu süreyi anlamsızlaştırır.

TekneMerkezi’nde charter ve kiralama danışmanlığı verdiğimiz kaptanlara, yoğun trafik bölgelerinde (marina girişleri, dar boğazlar) COLREG kurallarını düzenli olarak tazelemelerini öneriyoruz — bilgi ne kadar tazeyse, refleks o kadar hızlı devreye girer.

Bu rehber genel bilgilendirme niteliğindedir; güncel COLREG kuralları ve bölgesel seyir talimatları için resmi denizcilik otoritelerine başvurmanızı öneririz.